Herdenking razzia in Brakel en onthulling informatiezuil tijdens Tour de Waal
Op maandag 5 mei stond Brakel niet alleen in het teken van de nationale Bevrijdingsdag, maar ook van lokale herinnering. Op het Marktplein werd een blijvende herinnering onthuld aan een dramatische gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog: de razzia van 13 oktober 1944. De onthulling vond plaats tijdens een bijzondere tussenstop van de historische colonne van Tour de Waal, die met legervoertuigen door de regio trok.
De razzia van 1944: een dag vol dreiging
Op 13 oktober 1944 omsingelden ruim 200 Duitse SS’ers het dorp Brakel. De Duitsers beschuldigden het dorp van verzetsactiviteiten en eisten de overgave van verzetsleider Dirk Willem van Dam van Brakel. Alle inwoners, bijna 1800 mensen, werden op last van de bezetter samengedreven op het marktplein. Mannen stonden opgesteld voor een mitrailleur, vrouwen en kinderen aan de rand van de Paardenmarkt.
Toen luchtaanvallen dreigden en er geen namen werden genoemd, stelde de SS een ultimatum: als binnen 20 minuten geen informatie werd gegeven over Van Dam of verborgen wapens, zouden tien mannen ter plekke worden geëxecuteerd.
Dankzij het optreden van burgemeester Willem Johannes Pos en andere betrokkenen, én het feit dat Van Dam wist te ontkomen, liep het drama uiteindelijk met een sisser af. Vier gijzelaars, onder wie de burgemeester zelf, werden afgevoerd naar Tivoli in Zaltbommel maar keerden ongedeerd terug.
Onthulling van de informatiezuil
Op de plek waar de razzia plaatsvond, werd op 5 mei 2025 een informatiezuil onthuld door Constant Bos, zoon van toenmalig burgemeester Pos. In zijn toespraak stond hij stil bij de impact van die dag, het belang van herinnering en de moed die destijds is getoond. “Laten we de verhalen blijven vertellen,” zei hij. “Wat toen gebeurde, is moeilijk te bevatten, maar des te belangrijker om te blijven doorgeven.”
De tekst op de zuil is tot stand gekomen op basis van historische bronnen en ooggetuigenverslagen, waaronder een brief van Klaas Muilwijk, zoon van de hoofdonderwijzer in oorlogstijd. De zuil werd gerealiseerd door de werkgroep De Vier Heerlijkheden in samenwerking met de Dorpsraad Brakel, de Oranjevereniging Brakel, lokale ondernemers, BOG en de gemeente Zaltbommel.
Bevrijdingsdag met betekenis
De aanwezigheid van de militaire colonne gaf de dag extra betekenis. Terwijl bezoekers de voertuigen bewonderden en met veteranen in gesprek gingen, was er ook ruimte voor bezinning en het ophalen van herinneringen. In de kerk was een expositie te zien over Brakel in oorlogstijd.
Met deze blijvende markering krijgt de razzia van 1944 een zichtbare plek in het dorp, en blijft het verhaal voortleven voor huidige én toekomstige generaties.